Многу луѓе забележуваат дека имаат тенденција да јадат повеќе во зима, а за тоа најчесто се обвинува студот. Истражувањата покажуваат дека во текот на зимата навистина внесуваме нешто повеќе калории, но причините за тоа се посложени од само ниските температури.
Перцепцијата дека јадеме повеќе за време на постудените месеци е поткрепена со истражувања. Еден прегледен труд и мета-анализа, кои опфатиле 26 истражувачки проекти, заклучиле дека зимата – или периодот по жетвата – е поврзана со поголем внес на калории.
Сепак, ситуацијата не е сосема јасна. Во прегледен труд објавен во 2023 година во списанието Frontiers in Nutrition, јапонски истражувачи наведоа дека наодите за сезонските разлики во внесот на калории се недоследни. Една мета-анализа на студии спроведени до 2015 година покажала дека внесот на калории бил највисок во пролет, потоа во зима, а најнизок во лето. Кај постарите лица во Турција, зимскиот внес на калории бил за најмалку 557 калории поголем кај мажите и за 343 калории поголем кај жените во споредба со другите годишни времиња, додека едно американско истражување, во кое учествувале лица на возраст од 40 до 60 години, не покажало значителни сезонски разлики.
Студот троши енергија, но не секогаш предизвикува глад
Најчестото објаснување е дека телото троши повеќе енергија за да се загрее, па затоа бара повеќе храна. Ова е докажано кај животните: изложеноста на студ го зголемува внесот на храна кај бројни видови – како што се прасињата, стаорците и птиците – но тоа не е потврдено кај луѓето. Студија на Универзитетот во Кембриџ, објавена во 2016 година во списанието Endocrine Connections, покажала дека кратката изложеност на умерено студени услови ја зголемува потрошувачката на енергија, но не ја менува количината на изедена храна. Испитаниците не чувствувале ниту поголем глад, ниту поголема ситост отколку при пријатна температура.
Ситуацијата е поинаква при силен студ. Во студија објавена во списанието Physiology & Behavior, 15 испитаници поминале половина час во ладна вода, по што изеле околу 34 отсто повеќе храна отколку по капење во топла вода, и 32 отсто повеќе отколку по престој на собна температура. Интересно е што испитаниците не чувствувале зголемен глад, па авторите сметаат дека зголемениот внес на храна би можел да биде физиолошка реакција на студот, а не свесно чувство на глад. Студијата го следела само краткорочниот ефект и не мерела што јаделе испитаниците во текот на остатокот од денот, па можно е подоцна да го надоместиле вишокот калории.
Празници, дружење и помалку движење
Авторите на јапонскиот прегледен труд истакнуваат дека на внесот на калории во зима не влијае само температурата. Зголемениот број на настани и почестите посети на ресторани, особено за време на зимските празници, исто така можат да придонесат за поголем внес на калории. Разликите меѓу студиите може да се објаснат и со различните климатски услови и навики во исхраната во поединечните земји.
Во пракса, тоа значи дека зимскиот „глад“ често е комбинација од неколку фактори: пократки денови, повеќе време поминато во затворени простории, топли и калорични јадења што нè привлекуваат кога е студено, како и дружење проследено со храна. Самиот студ, кога сме топло облечени и се наоѓаме во загреан простор, веројатно игра помала улога отколку што мислиме.