Колку пати можете да станете од стол за 30 секунди, без да си помагате со рацете? Според експертите, одговорот на ова прашање открива многу за вашата сила, мобилност и долгорочно здравје.
Ова е познато како тест „станување од седечка положба“ (sit-to-stand) – алатка што физиотерапевтите често ја користат во работата со своите пациенти. Џозеф Хрибик, клинички доцент по физиотерапија на колеџот „Лебанон Вели“ (Lebanon Valley College) во Пенсилванија, за HuffPost објаснува дека ова навидум едноставно движење бара координиран ангажман на неколку телесни системи: сила во колковите и нозете, рамнотежа, координација, подвижност на зглобовите и доволна физичка подготвеност за повторување на дејството повеќе пати. Следствено, тестот дава брз увид во целокупниот функционален капацитет на поединецот.
Силата и мускулната моќ опаѓаат со возраста, што влијае на секојдневните задачи – како што се качување по скали или одржување рамнотежа по сопнување. Хрибик наведува дека студија, во која учествувале повеќе од 11.000 постари лица, утврдила поврзаност помеѓу слабата мускулна моќ при станувањето од стол, ограничената мобилност и тешкотиите при извршувањето на секојдневните активности. Во овие истражувања, постарите лица кои покажале подобри резултати на тестот, исто така демонстрирале подобри когнитивни способности.
Хејзел Андерсон, вонреден професор на Универзитетот „Сент Огастин“ за здравствени науки (University of St. Augustine for Health Sciences), предупредува дека овој тест не претставува дефинитивен показател за долговечноста; тој е само еден од неколкуте индикатори – покрај брзината на одење, рамнотежата и силата на стисокот.
Како се изведува тестот?
Поставете стол до ѕид, седнете така што стапалата ќе ви бидат рамно на подот, а рацете прекрстени на градите. Потоа, станувате сè додека колковите и колената целосно не се исправат, па повторно седнувате – без помош на рацете. Се брои колку повторувања ќе направи лицето во текот на 30 секунди.
Според упатствата на американските Центри за контрола и превенција на болести (CDC), 60-годишен маж би требало да направи најмалку 14 повторувања, а жена – најмалку 12 повторувања. Послабиот резултат укажува на потребата од дополнителна проценка на ризикот од паѓање. Грубо кажано, здрава личност на возраст од 20 до 30 години би требало лесно да направи повеќе од 20 повторувања, додека физички активна млада личност може да направи и над 30.
Како вежба, станувањето од стол може да се изведува со помош на рацете или со користење на повеќе столици, во две до три серии од по 8 до 12 повторувања.
„Силата и мускулната моќ можат да се развиваат и во длабока старост“, вели Хрибик.
Сепак, доколку на лицето му е потребна помош – како на пример, да се оттурне од наслонот или да се ниша за да стане – особено ако притоа доаѓа до падови, вртоглавица, болка или потешкотии при одење, се препорачува консултација со лекар.
Резултатот од тестот треба да се сфати како насока, а не како конечна проценка на здравствената состојба. Според ЦДЦ (CDC), лицата постари од 60 години кои не го достигнуваат минималниот праг за својата возраст и пол, се изложени на зголемен ризик од паѓање и треба да бидат дополнително прегледани од лекар или физиотерапевт.
Кај помладите луѓе, слабиот резултат обично укажува на недоволна физичка активност и послаби мускули на нозете, што може да се подобри со редовно вежбање. Од друга страна, добриот резултат не гарантира долг живот, но покажува дека телото поседува резерва на сила и подвижност неопходни за извршување на секојдневните обврски.