Кому навистина му помагаат додатоците на витамин Д, а кому не?

popara20 ноември, 20261min00
b_261119134

Студии од голем обем, кои опфатија десетици илјади учесници, покажаа дека додатоците со витамин Д не го продолжуваат животниот век, ниту пак го намалуваат ризикот од рак или срцеви заболувања кај поединци кои веќе имаат доволно нивоа од овој витамин. Сепак, за оние кај кои постои дефицит, витаминот Д останува важен за здравјето на коските и мускулите.

Најновата ваква студија беше претставена кон крајот на октомври на годишниот собир на Американското здружение за нефрологија (ASN Kidney Week) во Денвер. Во британската студија „SIMPLIFIED“, 3.886 пациенти на дијализа во 55 центри примале или висока доза на витамин Д3 – 60.000 меѓународни единици (IU) на секои две недели – или стандардна терапија. Високата доза не го продолжила животниот век, ниту пак ја намалила зачестеноста на срцеви настани, инфекции, скршеници или рак.

Резултатите ги презентираше Рона Смит, професор по нефрологија на Универзитетот во Кембриџ. Иако беше забележан малку помал ризик од смрт кај мажите и кај пациентите кои не се белци, Смит нагласи дека овие наоди треба да се гледаат како почетна точка за понатамошни истражувања, а не како конечен доказ.

Витаминот Д не го продолжил животниот век ниту кај здравите постари лица.

Две од најголемите студии за витаминот Д во општата популација покажаа слични резултати. Во американската студија „VITAL“, 25.871 возрасно лице земале или 2.000 IU витамин Д3 дневно, или плацебо, во текот на просечно 5,3 години. Додатокот не го намалил значително ризикот од инвазивен рак или сериозни кардиоваскуларни настани. Во австралиската студија „D-Health“ – чии резултати беа објавени во 2022 година во списанието The Lancet Diabetes & Endocrinology – 21.315 лица постари од 60 години земале или 60.000 IU витамин Д3, или плацебо, еднаш месечно во текот на пет години. Меѓу учесниците, 5,3 отсто од оние што земале витамин Д починале, во споредба со 5,1 отсто од оние што земале плацебо – разлика која не е статистички значајна. „Според тековните упатства, повеќето Австралијци немаат недостаток на витамин Д, а студијата ’D-Health‘ покажува дека, доколку луѓето немаат таков недостаток, земањето витамин Д не ги зголемува нивните шанси за подолг живот“, изјави главниот истражувач на студијата, Рејчел Нил од Институтот „QIMR Berghofer“. Сепак, Нил нагласи дека недостатокот на витамин Д е штетен за коските и мускулите.

На кого му е потребен додаток?

Затоа, клучниот фактор е дали имате недостаток или не. Според Канцеларијата за додатоци во исхраната при Националните институти за здравје на САД (NIH ODS), нивото на 25-хидроксивитамин Д во крвта од 50 nmol/L или повеќе е доволно за повеќето луѓе, додека нивото под 30 nmol/L се смета за прениско и може да доведе до слабеење на коските. Кај децата, недостатокот предизвикува рахитис, а кај возрасните доведува до остеомалација, проследена со болки во коските и мускулна слабост.

Во ризичните групи за појава на недостаток спаѓаат доенчињата што се дојат, постарите лица, луѓето што ретко ја изложуваат кожата на сонце, лицата со потемна кожа, оние што боледуваат од Кронова болест, целијакија или други состојби што ја попречуваат апсорпцијата на масти, како и лицата со дебелина. Британската Национална здравствена служба (NHS) советува секој да размисли за дневен додаток од 10 микрограми (400 IU) во текот на есента и зимата, бидејќи во периодот од октомври до почетокот на март сонцето не е доволно силно за кожата да може да произведе доволно витамин Д. Оваа препорака се однесува на Обединетото Кралство; упатствата во другите земји може да се разликуваат.

Повеќе не значи подобро

NHS предупредува дека возрасните не треба да внесуваат повеќе од 100 микрограми (4.000 IU) дневно, а децата на возраст од една до десет години не треба да надминуваат 50 микрограми (2.000 IU). Прекумерната долгорочна употреба на додатоци може да доведе до вишок калциум во организмот, што ги слабее коските и ги оштетува бубрезите и срцето. Од друга страна, невозможно е да се предозирате со витамин Д преку изложување на сонце. Најдобро е да разговарате за соодветната доза и потребата од додаток со лекар, кој може да организира едноставна анализа на крвта.