Хроничниот запек не е само непријатност – тоа е проблем што ги засега милиони луѓе ширум светот, влијае на квалитетот на животот и може да биде знак за подлабоки дигестивни нарушувања.
Наместо веднаш да посегнувате по лаксативи, сè повеќе истражувања покажуваат дека клучот за олеснување може да биде токму на вашиот чинија. Науката сега потврди кои видови храна навистина им помагаат на цревата да се „разбудат“ и редовно да работат.
Влакна – најдобар сојузник на природата
Најмногу докази има за диететски влакна. Тие се еден вид „стартер“ на варењето: ја зголемуваат масата на столицата, го забрзуваат преминувањето низ цревата и ја стимулираат нивната активност.
Според голема мета-анализа објавена во „World Journal of Gastroenterology“, зголемениот внес на влакна значително ја зголемува фреквенцијата на празнење на цревата кај луѓе со хроничен запек. Сепак, експертите предупредуваат – влакната делуваат само ако се воведуваат постепено и со доволно течност.
Најдобри извори на влакна се интегрални житарки (овес, ‘рж, пченица), зеленчук со лушпа (моркови, брокула, јаболка, круши), како и мешунки како грав и леќа.
Киви – мало овошје со големо влијание
Кивито се издвојува како едно од најистражуваните природни решенија. Во студија објавена во „The American Journal of Gastroenterology“, луѓето кои јаделе две киви секој ден имале значително поредовна столица и помалку непријатност од оние кои примале плацебо.
Тајната е во комбинацијата на влакна и ензимот актинидин, кој го олеснува варењето и го забрзува движењето на храната низ цревата.
Сливи и лен
Народните рецепти понекогаш се најблиску до науката. Сливите содржат природен шеќерен алкохол сорбитол, кој помага во задржувањето на водата во цревата, омекнувајќи ја столицата. Само неколку сливи на ден можат да имаат видлив ефект.
Истото важи и за лененото семе – богато е и со растворливи и со нерастворливи влакна, а содржи и омега-3 масни киселини и лигнани кои имаат корисен ефект врз дигестивниот систем.
Две лажици мелен лен на ден, додадени во јогурт или овесна каша, често се доволни за промена за да се воспостави редовност.
Не заборавајте на флуидноста и движењето
Дури и најздравата исхрана не може да помогне ако се занемарат основните навики. Влакната делуваат само ако се внесува доволно вода со нив – во спротивно може да има спротивен ефект и да ја зголеми надуеноста.
Експертите препорачуваат и умерена физичка активност: прошетки, истегнување и редовно движење ја поттикнуваат природната работа на цревата.
Што друго вреди да се проба?
Јогурт и кефир – ферментираната храна ја обновува цревната микробиота, што е важно за правилно варење.
Минералните води богати со магнезиум – имаат благ лаксативен ефект бидејќи магнезиумот привлекува вода во цревата.
Интегрален ‘ржан леб – во студиите покажал подобри ефекти од белиот леб кај луѓе со запек.
Кога да побарате медицинска помош
Доколку промените во исхраната и начинот на живот не обезбедат олеснување во рок од неколку недели, или ако се појави болка, крв во столицата, ненадејно губење на тежината или екстремна надуеност, важно е да се посети гастроентеролог.
Хроничниот запек може да биде симптом на посериозни состојби, како што се цревна дисмотилност или хормонални нарушувања.
Хроничниот запек не мора да биде секојдневен проблем, честопати е доволно да се промени начинот на исхрана. Научните докази сега го потврдуваат она што многумина веќе го претпоставуваа: вистинската храна може да биде најдобриот лек.
Влакната, кивито, ленот и сливите не се само здрави додатоци во менито, туку и природни сојузници на здраво варење.