Дали некогаш сте се разбудиле, сте погледнале на часовникот и сте сфатиле дека остануваат само неколку минути додека не заѕвони алармот? Или сте ги отвориле очите токму кога треба да заѕвони, пред дури и да го чуете?
Тоа чувство може да изгледа речиси неверојатно. Како нашите тела да имаат вграден будилник кој знае кога да нè разбуди. Сепак, нема мистерија зад овој феномен. Нашите тела имаат исклучително прецизен систем за регулирање на спиењето и будноста и може да предвиди кога нормално се будиме.
Еден од клучните механизми е циркадијалниот ритам, внатрешен биолошки ритам кој приближно следи 24-часовен циклус.
Влијае на многу повеќе од само спиење. Определува кога сме поспани, кога сме најбудни, како се менува температурата на нашето тело, па дури и кога одредени хормони се лачат во поголеми или помали количини.
Главниот часовник на овој систем се наоѓа во дел од мозокот наречен супрахијазматично јадро. Тој прима информации за светлината од очите и ги користи за да му помогне на телото да разликува ден од ноќ.
Затоа нашето тело, дури и кога не гледаме на часовникот, може да се подготви за будење во одредено време. Ако стануваме приближно во исто време секое утро, телото почнува да препознава шема.
На пример, ако стануваме во 6:30 часот во работните денови, по некое време телото почнува да се подготвува да се разбуди пред тој момент. Сонот станува полесен, одредени телесни функции се менуваат, а хормоналниот систем почнува постепено да нè воведува во состојба на будност.
Од особена важност е кортизолот, хормон кој учествува во одговорот на телото на стрес, но исто така игра важна улога во нормалното утринско будење. Неговото ниво природно почнува да се зголемува пред да се разбудиме.
Затоа, будењето не мора да се чувствува како ненадеен премин од длабок сон во состојба на целосно будење. Телото често се загрева за да се разбуди додека сè уште спиеме.
Ако мозокот очекува да станеме во 7:00 часот, а алармот е поставен за точно тоа време, можно е да сме во полесна фаза на спиење неколку минути порано. Потоа, малку внатрешна или надворешна стимулација е доволна за да ни ги отвори очите.