Јапонците имаат посебен термин за поминување време во шума: шинрин-јоку (shinrin-yoku), што би можело да се преведе како „шумско капење“. Терминот не е толку стар колку што можеби изгледа; тој бил осмислен во 1982 година од страна на јапонското Министерство за земјоделство, шумарство и рибарство. Во Јапонија, шумите се секојдневна реалност и покриваат околу 67 отсто од територијата на земјата – што е значително повеќе од глобалниот просек од околу 30 отсто.
Сепак, дури по истражувањето спроведено од д-р Кинг Ли, оваа практика стана научно мерлива. Денес, Ли е претседател на Јапонското друштво за шумска медицина, а неговата работа е во голема мера посветена токму на шинрин-јоку.
Дванаесет уморни канцелариски работници
Во студијата учествувале дванаесет здрави мажи, на возраст од 37 до 55 години, избрани од три големи компании во Токио. Според изјавата на Јапонската агенција за шумарство, сите тие пријавиле високо ниво на стрес. Резултатите биле објавени во 2005 година како заеднички проект на Агенцијата за шумарство, Институтот за истражување на шумарството и шумските производи, како и Nippon Medical School.
Мажите поминале три дена и две ноќи во шумски предели, главно во префектурата Нагано. За време на нивниот престој, како и седум и триесет дена по нивното враќање, биле земани примероци од крвта.
Шума наспроти град
Најзначајниот аспект на оваа студија е споредбата со урбаната средина. Според извештајот од истражувањето, неколку месеци пред патувањето во шума, повеќето од овие мажи поминале три дена во градот Нагоја, при што пешачеле приближно исто толку колку и за време на престојот во шумата. Резултатот бил јасен: поминувањето време во шума го зголемило бројот и активноста на таканаречените „клетки убијци“ (natural killer cells), додека престојот во град немал таков ефект. Важно е да се напомене дека ова претставува споредба на истите поединци во две различни средини, а не споредба помеѓу две посебни групи.
Клетки што го чуваат телото
„Клетките убијци“ се вид на бели крвни зрнца што телото ги користи за да ги препознае и уништи клетките заразени со вируси, како и туморските клетки. Мерењата покажаа дека нивната активност се зголемила за 26,5 отсто до крајот на првиот ден, а за 52,6 отсто до вториот ден. Истовремено, дојде до зголемување на бројот на клетки што содржат протеини за борба против ракот, додека во урината беа откриени пониски нивоа на адреналин – хормон на стресот.
Ефект што не исчезна по враќањето дома
Она што е особено значајно е тоа што промените не се вратија веднаш во првобитната состојба откако мажите се вратија дома. Ли заклучи дека зголемената активност на овие клетки продолжила повеќе од 30 дена по патувањето. Слични резултати беа добиени и во студија во која учествуваа жени, при што овие промени беа забележани и кај мажите и кај жените.
Според еден податок, дури и еднодневна посета на парк во предградието довела до зголемување на нивото на овие клетки и протеини во траење од најмалку седум дена.
Мирис што ги брани дрвјата – а нè штити и нас
Ли објаснувањето го наоѓа во воздухот. Дрвјата – особено четинарите, како што се кедрите и чемпресите – испуштаат испарливи материи познати како фитонциди, кои ги користат за одбрана од инсекти и бактерии. Луѓето ги вдишуваат овие материи, а Ли и неговите колеги проучувале како фитонцидите влијаат врз активноста на клетките „природни убијци“. Според неговите проценки, овие ароматични соединенија се заслужни за околу 30 отсто од терапевтскиот ефект од престојот во шума, додека остатокот се должи на други фактори во шумската средина.
Практичниот заклучок е дека не мора да живеете во шума за да ги почувствувате придобивките. Ли сугерира дека дури и една посета на шумата месечно може да биде доволна за да се одржи зголеменото ниво на активност на овие клетки. Оваа препорака се однесува на престој што трае неколку дена, а не само на обична прошетка.
Напомена за претпазливост
Научниците предупредуваат дека станува збор за студии од мал обем – со околу дванаесет до тринаесет учесници во секоја од нив – спроведени и кај мажи и кај жени; тие не претставуваат клинички испитувања од голем обем. Затоа, шумата не може да биде замена за лекар или за медицински третман. Сепак, како евтина, пријатна и безбедна дополна на здравиот начин на живот, тридневниот престој меѓу дрвјата е поткрепен со прилично цврста научна основа.