Во текот на денот, дишењето преку носот може да биде сосема нормално, но неколку минути по легнувањето во кревет, се јавува чувство дека воздухот поминува многу потешко. Кај некои луѓе е затната едната ноздра, додека други имаат впечаток дека целиот нос им е „затворен“. Кога ќе станат или ќе седнат, проблемот често брзо исчезнува. Оваа промена не е само субјективно чувство, бидејќи положбата на телото навистина влијае на ширината на носните канали и на протокот на воздух.
Носната слузница содржи многу богата мрежа на крвни садови, особено во носните школки – структури сместени долж страничните ѕидови на носната празнина. Кога стоиме или седиме, гравитацијата помага венската крв полесно да се одлее од пределот на главата. Кога ќе легнеме, овој ефект слабее, крвта се задржува во поголема мера во крвните садови на носната слузница, а ткивото може да отече. Бидејќи просторот низ кој поминува воздухот се стеснува, се јавува чувство на затнат нос.
Истражувањата, во кои се мерела ширината на носните канали пред и по промената на положбата на телото, покажаа дека лежењето ја намалува површината и волуменот на просторот низ кој поминува воздухот. Овој ефект е забележан и кај здрави луѓе и кај луѓе со симптоми на ринитис, иако кај оние со ринитис чувството на затнување обично е поизразено.
Зошто често е затната едната ноздра?
Дури и во текот на денот, носот не пропушта сосема еднакво количество воздух низ двете ноздри. Кај здравите поединци постои феномен познат како „назален циклус“, при што слузницата на едната страна од носот благо отекува, додека на другата страна се намалува; подоцна, овие улоги се менуваат. Овој процес е регулиран од автономниот нервен систем и се одвива без наша свесна контрола.
Положбата на телото може дополнително да ја нагласи оваа разлика. Кога човек лежи на страна, долната ноздра често станува позатната, додека низ горната ноздра воздухот поминува полесно. Истражувањата за назалниот циклус за време на спиењето покажаа јасна поврзаност помеѓу положбата на телото и тоа која ноздра, во одреден момент, дава поголем отпор на протокот на воздух. Како резултат на тоа, промената на страната на која лежите понекогаш може да доведе до необично чувство: ноздрвата што претходно била зачепена почнува да се отвора, додека другата постепено се зачепува.
Кај некои луѓе, оваа разлика станува многу поизразена.
Блага зачепеност во текот на ноќта може да се појави дури и кај сосема здрав нос. Меѓутоа, ако некое лице веќе има алергиски или друг вид ринитис, зголемени носни школки или анатомска пречка, намалувањето на достапниот простор при легнување може да стане многу позабележливо. Истражувањата за дишењето за време на спиењето покажуваат дека состојбите во носот и структурните неправилности можат дополнително да го зголемат отпорот кон протокот на воздух кога лицето е во лежечка положба.
Како последица на тоа, едно лице може воопшто да не забележува проблем во текот на денот, но секоја вечер, штом ќе легне во кревет, да се соочи со зачепен нос. Во такви случаи, положбата на телото не мора нужно да биде основната причина за проблемот; таа само го прави веќе постоечкото стеснување многу повидливо. Ако зачепеноста се јавува речиси исклучиво при лежење и брзо исчезнува штом лицето ќе стане, тогаш положбата на телото може да игра значајна улога. Сепак, долготрајната зачепеност само на едната страна, честото крварење, болката или постојаните тешкотии при дишењето бараат лекарски преглед, бидејќи зад овие симптоми може да се кријат и други причини. Според тоа, гравитацијата може значително да влијае на начинот на кој воздухот минува низ носот, но таа не може да ја објасни секоја упорна зачепеност.