Анализата на 25 студии покажа дека утринското вежбање не е подобро од вечерното кога станува збор за сонот. Единствената забележана разлика се однесува на будењето во текот на ноќта – појава што најчесто се јавуваше по понапорни тренинзи.
Со години, на многу луѓе им се советувало да избегнуваат вежбање навечер, со претпоставка дека тоа ќе го отежне заспивањето. Сепак, нов преглед на истражувања, објавен во списанието Sleep Medicine Reviews, укажува на тоа дека реалноста е малку поинаква.
Научници од Универзитетот во Тулон, Франција, во соработка со колеги од САД и Обединетото Кралство, анализираа 25 студии во кои учествуваа повеќе од 4.200 испитаници.
За својата мета-анализа, тие избраа 16 рандомизирани контролирани испитувања – со вкупно 611 учесници – во кои се споредуваа утринските и вечерните тренинзи. Во просек, утринските тренинзи се одвиваа околу 8:00 часот наутро, додека вечерните тренинзи се одвиваа околу 18:00 часот.
Слично времетраење на сонот, но почести будења
Не беше утврдена разлика помеѓу утринското и вечерното вежбање во однос на вкупното времетраење на сонот, времето потребно за заспивање или субјективните оценки на учесниците за квалитетот на нивниот сон.
Единствената забележлива разлика беше зачестеноста на будењето во текот на ноќта. Луѓето имаа тенденција да се будат малку почесто по вечерните тренинзи – иако тоа главно се случуваше кога вежбањето беше со умерен до висок интензитет.
При лесни вежби, практично немаше никаква разлика. Авторите напоменуваат дека дури и овој наод треба да се толкува внимателно, бидејќи делумно може да е под влијание на студии со помал опфат.
Временскиот интервал пред спиење е најважен
Според авторите, по интензивен тренинг, на телото му е потребно време за да ја намали својата температура, пулсот и нивото на физиолошка возбуденост. Ако тренингот не заврши пред времето за спиење, сонот може да биде прекинат. Затоа, експертите сугерираат дека времето што поминува помеѓу завршувањето на тренингот и заминувањето на спиење е поважно од самото време што го покажува часовникот. Во прегледот се наведува и една значајна студија од 2025 година, која покажала дека вежбањето завршено најмалку четири часа пред спиење не е поврзано со полош квалитет на сонот.
Индивидуалните реакции, исто така, може да се разликуваат. Во една од анализираните студии, интензивното вечерно вежбање го нарушило сонот кај спортистите кои природно се „утрински типови“, додека утринското вежбање немало таков ефект кај никого.
Што значи ова во пракса?
Авторите заклучуваат дека препораките не треба да ги одвраќаат луѓето од вежбање во вечерните часови, бидејќи редовната физичка активност е поважна од конкретното време кога таа се изведува. Вечерното вежбање носи најмал ризик за сонот кога е со лесен или умерен интензитет и кога е завршено доволно време пред спиење.
Една мета-анализа, објавена во септември во списанието Frontiers in Psychology, доаѓа до сличен заклучок: фактот дека вежбате е поважен за сонот отколку времето од денот кога сте одбрале да го правите тоа.