Прегрнете го вашиот партнер и за неколку секунди ќе почувствувате нешто ладно и влажно како ви го гали коленото – кучето, по правило, се пика токму меѓу вас двајцата. Оваа сцена кружи на социјалните мрежи со објаснување дека мозокот на кучето не го перцепира овој момент како љубомора, туку како „аларм за исклучување“, дека напливот на кортизол претставува итност и дека штом кучето се пикне и воспостави контакт со двајцата сопственици, неговото тело е преплавено со окситоцин, истиот хормон за кој се вели дека мајката го доживува додека ги дои своите кученца.
Приказната звучи трогателно и научно прецизна. Проблемот е што таков прецизен механизам, „алармот за исклучување“, моменталниот наплив на окситоцин при троен контакт, не е документиран во ниедна рецензирана студија. Она што науката го истражувала, и тоа доста темелно, е зошто кучињата генерално реагираат кога вниманието на нивниот сопственик е насочено кон некого или нешто друго.
Вистински експеримент за кучешката „љубомора“
Најпознатата и најчесто цитирана студија на оваа тема е спроведена на Универзитетот во Калифорнија, Сан Диего. Студијата ги набљудувала кучињата додека нивните сопственици го фокусирале своето внимание на три различни предмети: плишана играчка за кучиња што лаела и ја мавтала опашката (имитирајќи вистинско куче-ривал), кофа во облик на тиква за Ноќта на вештерките и книга со музика што се отворала.
Резултатите биле впечатливи: 78 проценти од кучињата се обиделе да ги туткаат или да ги допрат своите сопственици додека го галеле плишаното куче, во споредба со 42 проценти кога сопственикот држел обичен предмет и само 22 проценти кога читале книга. Истражувачите заклучиле дека кучињата не реагираат само на тоа што сопственикот е зафатен, туку конкретно на појавата на социјален „ривал“ – што потсетува на љубомора кај луѓето, иако научниците се претпазливи во употребата на терминот „однесување слично на љубомора“ бидејќи не е можно со сигурност да се каже дека кучето доживува исто субјективно искуство како човекот.
Неодамнешните истражувања, користејќи fMRI скенирања на мозокот на будни кучиња, покажаа активирање на региони поврзани со агресија и социјално рангирање кога кучето внимателно го гледа својот сопственик како гали лажно куче-ривал – дополнително поддржувајќи ја идејата дека станува збор за реален, мерлив емоционален одговор, а не само случајност.
Што точно стои зад прегратката?
Експертите за однесување на кучиња се согласуваат дека бакнувањето и прегрнувањето меѓу две лица не е природно однесување во „светот на кучињата“ – кучињата немаат еквивалент на прегрнување во сопствената комуникација, па затоа е малку веројатно дека тие конкретно би го препознале чинот на прегрнување како закана или соперништво, како што би го препознале кога набљудуваат друго куче. Наместо тоа, експертите нудат неколку поедноставни, но сепак веродостојни објаснувања: кучето можеби едноставно сака физички контакт и внимание од кое одеднаш е лишено, можеби научило дека галењето носи реакција (смеа, галење, внимание) и на тој начин однесувањето се повторува, или може да чувствува општа социјална потреба да биде физички дел од групата секогаш кога нејзините членови се приближуваат еден до друг, без да мора да го толкува ова како страв од „исклучување“ во драматична смисла.
Окситоцинот е вистински, но…
Делот од приказната што има солидна научна основа е дека физичкиот контакт со сопственикот навистина ги зголемува нивоата на окситоцин кај кучињата. Окситоцинот е навистина хормон поврзан со поврзување, доверба и мајчинска грижа кај цицачите, вклучувајќи ги и кучињата. Она што не е потврдено е тврдењето дека постои некаков посебен, посилен „троен“ бран на окситоцин, особено кога кучето воспоставува физички контакт со две лица истовремено за време на прегратка – такво многу специфично тврдење едноставно не постои во научната литература.
Поента што останува вистинита, без разлика колку е претерано
Кога кучето се вметнува меѓу вас и вашиот партнер, поверојатно е дека тоа бара да биде дел од блискоста што ја гледа, наместо да биде вознемирувачко од чиста злоба или досада. Без разлика дали станува збор за форма на љубомора, потреба за внимание или едноставно желба да бидат физички вклучени, покажано е дека кучињата активно реагираат кога ќе почувствуваат дека „се случува“ важна социјална врска без нив, и самото тоа зборува многу за тоа колку сериозно го сфаќаат своето место во семејството.