Современата дерматологија сè повеќе истражува што се случува „зад“ кожата и како различни процеси во телото влијаат врз нејзиното здравје.
Долго време, на кожата гледавме првенствено како на орган што го штити телото од надворешни фактори – место каде што третираме видливи промени. Денес знаеме дека таа е дел од сложен систем во кој различни органи и биолошки процеси меѓусебно комуницираат.
„Кожата е дел од комуникациска мрежа што ги вклучува цревата, микробиомот, имунолошкиот систем, метаболизмот и хормоните. Токму затоа, одредени промени на кожата мораме да ги разгледуваме во поширок контекст“, вели д-р Ивана Манола, специјалист по дерматовенерологија.
Што открива перспективата „од внатре кон надвор“
Една од најзначајните теми во оваа област е поврзаноста помеѓу цревата и кожата. Микроорганизмите што го населуваат дигестивниот систем играат улога во регулирањето на цревната бариера и имунолошкиот систем, како и во производството на различни метаболити кои можат да имаат влијание далеку надвор од сопствениот систем.
Врз микробиомот влијаат бројни фактори – како што се исхраната, лековите, стресот, физичката активност и животните навики – па прашањето не е само дали имаме „добри“ или „лоши“ бактерии, туку кои се нивните конкретни функции.
„Интервенциите насочени кон микробиомот не мора нужно да го менуваат неговиот состав. Понекогаш е поважно да се промени неговата функција и начинот на кој тој комуницира со телото“, објаснува д-р Манола. Токму затоа, истражувањата сè повеќе се фокусираат на тоа како промените во цревниот микробиом можат да бидат поврзани со различни процеси клучни за здравјето на кожата.
Метаболизмот како дел од приказната за здравјето на кожата
Еден од поинтересните примери е поврзаноста помеѓу кожата и метаболизмот на гликозата. Исхраната богата со рафинирани јаглехидрати и преработена храна, во комбинација со недоволна физичка активност, може да придонесе за нарушувања во регулацијата на гликозата и инсулинот. Инсулинските патишта се поврзани со процеси во кожата – вклучувајќи ја активноста на лојните жлезди, промените во фоликулите на влакната и воспалителните процеси. Акните се добар пример за оваа поврзаност; Следствено на тоа, метаболичките фактори – како што се инсулинската сигнализација и навиките во исхраната – сè повеќе се земаат предвид во контекст на акните.
Сличен пристап се применува и кај други состојби. „Во случајот со андрогенетската алопеција – најчестата форма на наследно опаѓање на косата – дискусијата првенствено се фокусира на генетиката и андрогените; сепак, истражувањата сè повеќе ја испитуваат потенцијалната улога на цревниот микробиом и метаболичките процеси. Што се однесува до псоријазата, која претставува хронично воспалително заболување, дерматолошките истражувања се насочени кон заемното дејство помеѓу микробиомот, цревната бариера и имунолошките механизми. Понатаму, се истражува и поврзаноста помеѓу цревната дисбиоза и состојби како што се розацеата и други хронични воспалителни кожни нарушувања. Ова е област која интензивно се проучува, а новите сознанија сè повеќе придонесуваат за нашето разбирање за улогата што микробиомот – како и одредени бактериски соеви – ја имаат во процесите поврзани со здравјето на кожата“, објаснува д-р Манола.
Стресот е уште еден фактор што може да влијае на повеќе меѓусебно поврзани системи. Покрај влијанието врз нервниот и хормоналниот систем, тој е поврзан и со промени во варењето и во функционирањето на цревната бариера. Бидејќи стресот може да влијае и на цревниот микробиом, истражувањата испитуваат како овие промени се поврзани со процеси што можат да се манифестираат на кожата.
Ова не значи дека секоја промена на кожата е предизвикана од стрес. Сепак, кај поединци кои веќе се склони кон одредени кожни проблеми, подолги периоди на ментален или физички напор можат да придонесат за влошување на симптомите.
Поддршка на микробиомот и грижа за кожата
Со оглед на широкиот спектар на фактори што влијаат на здравјето на кожата и на целокупното функционирање на организмот, исхраната и животните навики остануваат темел; сепак, во одредени ситуации, можеби вреди да се размисли за дополнителна нутритивна поддршка. Целта е исхраната да се збогати со специфични супстанции за кои е познато дека играат улога во нормалното функционирање на телото.