Купен или домашен? Експертите велат дека овој леб е најздрав

popara20 ноември, 20262min00
Леб од кисело тесто

Љубовта кон лебот со кисело тесто не покажува знаци на слабеење.

Љубовта кон лебот со природна ферментација (т.н. „сауердо“ или леб со квас) не стивна од почетокот на пандемијата, а кај многумина таа започна многу порано. За оние кои претходно немале искуство со печење ваков леб, ограничувањата за движење за време на карантините беа поттик да се обидат сами да го направат, од самиот почеток.

Сепак, ако некогаш сте подготвувале ваков тип на леб дома, знаете дека станува збор за прилично сложен процес кој бара време и, идеално, одредено предзнаење. Исто така, за да започнете, ви е потребен активен „стартер“ (квас) – ферментирано средство за нараснување, составено од брашно, вода, природни бактерии и диви квасни габи.

Тука, готовите производи од продавница нудат практична алтернатива за оние кои немаат време или желба сами да го подготвуваат лебот од нула. Но, дали лебовите од супермаркетите се исто толку здрави како оние подготвени дома?

Одговорот го даваат тројца регистрирани нутриционисти.

Здравствени придобивки од лебот со природна ферментација
Големиот интерес за овој леб е сосема оправдан кога ќе се разгледаат неговите нутритивни својства. Како и повеќето лебови на база на пченица – особено оние од цело зрно – лебот со природна ферментација обезбедува растителни влакна, цинк, железо, селен, манган и Б-витамини (како што се фолати, тиамин и рибофлавин). Овие хранливи материи придонесуваат за здравјето на цревата, имунитетот, метаболизмот и здравјето на срцето.

Сепак, многу од уникатните придобивки на овој леб произлегуваат од процесот на ферментација низ кој поминува тестото додека нараснува со помош на квасот. „Овој метод делумно ги разградува скробот и протеините во тестото, што може да го направи лебот полесен за варење за одредени луѓе. Киселата средина што се создава за време на ферментацијата, исто така, ја менува структурата на скробот во житото, што може да помогне во намалување на гликемискиот индекс на лебот и потенцијално да ги ублажи наглите скокови на шеќерот во крвта по оброкот“, објаснува регистрираниот нутриционист Џеки Бридсон за Real Simple.

Нутриционистот Анамари Родригез додава: „Бидејќи живиот квас се храни со скроб и глутен, тој може да ги разгради фитатите – антинутриенти кои можат да ја попречат апсорпцијата на минерали – со што минералите како цинкот и магнезиумот стануваат подостапни за апсорпција во организмот.“

Но, придобивките не застануваат тука; Џени Миремади, лиценциран диететичар-нутриционист кој применува интегративен пристап, истакнува дека ферментацијата, покрај тоа што делумно го разградува глутенот, исто така „ги намалува ферментирачките олигосахариди, дисахариди, моносахариди и полиоли (FODMAP). Ова може да помогне да се објасни зошто некои луѓе со дигестивни проблеми полесно го поднесуваат лебот со кисело тесто (sourdough) отколку конвенционалниот леб.“

Дали домашниот леб со кисело тесто е поздрав од оние што се купуваат во продавница?
Но, дали овие придобивки се присутни и кај лебот што се купува во продавница? „Клучот за здрав леб со кисело тесто лежи во неговиот состав и начинот на подготовка. Без разлика дали е домашен или купен, треба да барате леб што поминал низ процес на бавна ферментација, подготвен според традиционални методи и кој содржи минимален број вистински, природни состојки“, вели Миремади.

Кога лебот се прави дома, имате многу поголема контрола врз сите овие фактори. Бридсон се согласува со ова и додава: „Доколку се подготвува со користење на традиционален процес на долга ферментација, домашниот леб може да понуди предности во однос на одредени видови леб што се купуваат во продавница.“

Сепак, не сиот леб со кисело тесто (sourdough) што се купува во продавница е ист – некои видови ги задржуваат овие важни квалитети, додека други не ги исполнуваат очекувањата.

„Лебовите купени во продавница може да содржат адитиви, како што се емулгатори и конзерванси, како и шеќери – а веројатно и индустриски квасец – за да се олесни масовното производство и да се продолжи рокот на траење. Овие додатоци делуваат спротивно на здравствените придобивки и го менуваат FODMAP профилот, како и целокупната сварливост на производот“, објаснува Родригез.

За да ги избегнете таквите производи, клучно е внимателно да ги разгледате ознаките на пакувањето, табелата со нутритивни вредности и списокот на состојки за секој леб што планирате да го купите.

На што да обрнете внимание при купувањето
Сосема е можно да најдете леб во продавница кој може да се спореди со домашниот леб, како по вкус, така и по здравствени придобивки – само треба да знаете што да барате.

„Кога купувате автентичен леб во продавница, барајте ознаки на кои се наведени само брашно, вода, сол и ’стартер‘ (квасна култура). Идеално, на етикетата треба да стои ’природно кисело тесто‘ (natural sourdough) или да биде наведено дека лебот поминал низ процес на долготрајна ферментација“, советува Бридсон.

Не потпирајте се само на терминот „кисело тесто“ (sourdough); задолжително побарајте дополнителни детали за процесот на ферментација на конкретниот бренд, било на пакувањето или на нивната веб-страница.

„Овој ’стартер‘ (или култура) треба да биде наведен на прво или второ место во списокот на состојки“, истакнува Родригез. Ова е од суштинско значење кога барате производи што поминале низ долг процес на ферментација. Идеалните опции исто така не содржат прекумерни адитиви и конзерванси, а може да вклучуваат и интегрално брашно, јаткасти плодови или семиња за дополнителна нутритивна вредност.

„Иако многу лебови од продавница се прават со скратено време на ферментација и често содржат дополнителни состојки, како што се конзерванси и адитиви, некои компании се обидуваат да го направат традиционално ферментираниот леб подостапен“, додава Миремади.

Без разлика дали ќе се одлучите за леб со кисело тесто купен во продавница или за домашен, верзиите со малку состојки и долг процес на ферментација се совршени за сендвичи, тост, домашни крутони, салата „панзанела“, пудинг од леб и многу повеќе.

Иако овој леб нуди низа импресивни здравствени придобивки, сепак треба да се консумира умерено, исто како и повеќето други намирници. „Имајте предвид дека, иако лебот со кисело тесто за многу луѓе може да биде полесен за варење, тој сепак е леб и треба да се консумира умерено, како дел од избалансирана исхрана. Големината на порцијата е клучна“, вели Бридсон. Родригез додава дека „лебот со кисело тесто не е без глутен. Луѓето со нетолеранција на глутен, или оние кои го избегнуваат глутенот поради чувствителност, мора да бидат свесни дека лебот содржи глутен, и покрај процесот на ферментација“. Лицата со целијачна болест, исто така, треба да ги избегнуваат овие видови леб доколку се направени од пченица или други видови брашно што содржат глутен.