Неправилното време за легнување, спиењето помалку од осум часа, изложеноста на екрани и јадењето оброци по 21:00 часот може да го зголемат ризикот од срцев и мозочен удар.
Иако спиењето можеби не спаѓа во категоријата на класични кардио-вежби, експертите нагласуваат дека тоа е од клучно значење за одржување на кардиоваскуларниот систем. Неодамнешното истражување на фински научници покажа дека времето на легнување може да биде пресудната граница помеѓу висок ризик и занемарлив ризик од срцев или мозочен удар.
Следејќи ги навиките на повеќе од 3.000 Финци на средна возраст во текот на десет години, користејќи уреди што се носат на себе, истражувачите откриле дека легнувањето во исто време секоја вечер може драстично да го намали ризикот од срцеви заболувања – дури и во случаи кога квалитетот и времетраењето на сонот не се идеални. Со оглед на тоа што срцевите заболувања се водечка причина за смрт на глобално ниво, експертите постојано ја истакнуваат важноста на едноставните промени во начинот на живот кои можат да спасат животи, пренесува „Њујорк пост“ (New York Post).
Истражувачкиот тим утврдил дека три фактори влијаат врз нашиот ризик: времето кога заспиваме, времето кога се будиме и таканаречената „средина на сонот“ (моментот што се наоѓа точно на половина пат помеѓу легнувањето и будењето).
Легнување во различно време
Луѓето кои често го менуваат времето на легнување може да се соочат со двојно поголем ризик од сериозни срцеви проблеми во споредба со оние кои се придржуваат до строга рутина.
Времетраење на сонот
Кај поединците кои спиеле помалку од осум часа, неконзистентното време на легнување се покажало како значаен фактор на ризик. Од друга страна, спиењето подолго од осум часа, се чини, нуди природна заштита за срцето, без оглед на тоа дали лицето легнувало во исто време секоја вечер (иако прекумерното спиење може да носи други ризици, како што е предиспозиција за дијабетес).
Изложеност на светлина
Современите навики – како што се гледањето во екрани или изложеноста на силно улично осветлување непосредно пред спиење – можат да го зголемат ризикот од срцев удар дури за 47 отсто.
Доцни оброци
Опсежна студија, во која учествувале повеќе од 100.000 возрасни лица, покажа дека консумирањето на последниот оброк по 21:00 часот го зголемува ризикот од цереброваскуларни болести, вклучително и мозочен удар, за 28 проценти.
Зошто нередовниот сон го оптоварува срцето?
Нашиот 24-часовен циркадијален ритам игра клучна улога во регулирањето на хормоните; згора на тоа, лекарите објаснуваат дека и срцето и крвните садови имаат свои „внатрешни часовници“. Кога оваа рамнотежа ќе се наруши поради нередовен сон, доаѓа до нагло покачување на крвниот притисок, зголемување на нивото на кортизол (хормон на стрес) и пораст на Ц-реактивниот протеин – маркер за воспаление во крвните садови. Промените во времето на легнување го нарушуваат овој внатрешен ритам, лишувајќи го срцето од неопходното ноќно закрепнување.
Истражувањето исто така покажа дека времето на будење, само по себе, немало одлучувачко влијание врз здравјето на срцето кај оваа група; сепак, кардиолозите предупредуваат дека будењето со ненадејни, гласни звуци од аларм дополнително го зголемува крвниот притисок и нивото на стрес. Понатаму, хроничниот стрес, прекумерниот обем на работа и професионалното исцрпување (т.н. „burnout“) го намалуваат квалитетот на сонот и претставуваат закана за кардиоваскуларниот систем.
Со оглед на сè поголемиот број докази за важноста на одморот, Американското здружение за срце (American Heart Association) официјално го вклучи здравиот сон во својата програма „8-те клучни фактори за живот“ (Life’s Essential 8), ставајќи го на исто рамниште со правилната исхрана, физичката активност и избегнувањето на никотин.