Кога ќе погледнеме во нашите плакари, сè друго изгледа поинтересно, помодерно и подобро од нашето – но причината за ова не е модата, туку начинот на кој функционира нашиот мозок.
Скоро секој барем еднаш почувствувал дека му се допаѓа туѓата гардероба повеќе од својата. Без разлика дали станува збор за пријател, колега или минувач на улица, честопати се чувствува како другите луѓе да имаат подобар стил, иако објективно ова можеби не е вистина. Психолозите објаснуваат дека овој феномен има малку врска со вистинската естетика, туку повеќе со начинот на кој нашиот мозок ја обработува новината, споредбата и наградата.
Еден од клучните фактори е допаминот – невротрансмитер одговорен за чувството на задоволство и мотивација. Кога ќе видиме нешто ново, различно или неочекувано, мозокот реагира со зголемување на лачењето на допамин. Туѓата облека е токму тоа: нови информации, непознат стил и неистражена комбинација. Затоа честопати ни изгледаат попривлечни од оние на кои веќе сме навикнати во нашите сопствени плакари.
Друг важен елемент е феноменот на социјална споредба. Луѓето природно се проценуваат себеси во однос на другите, и затоа стилот на облекување станува поле на несвесно споредување. Во овој процес, нашата сопствена гардероба изгледа „обична“ затоа што ја гледаме секој ден, додека туѓата автоматски добива доза на свежина и интерес, дури и кога објективно не е подобра.
Постои и ефект на емоционална заситеност. Нашите работи стануваат дел од нашата рутина – ги гледаме, ги носиме и ги поврзуваме со секојдневните обврски. Спротивно на тоа, туѓата облека нема таа емоционална тежина, па затоа ја гледаме порелаксирано и без критики. Токму оваа дистанца често создава илузија дека нешто е поубаво отколку што е навистина.
Интересно е и тоа што перцепцијата за стилот се менува во зависност од нашето расположение. Кога сме несигурни или незадоволни од себе, имаме тенденција да ги идеализираме другите луѓе и нивниот изглед. Потоа туѓата облека станува симбол на нешто што ни недостасува – самодоверба, слобода или креативност – и автоматски се перцепира како попривлечна.
Она што го гледаме кај другите често е само проекција на нашата сопствена желба за промена, новина или подобро чувство за себе. Всушност, стилот нема објективна мерка – но мозокот сигурно има свој начин да нè убеди во спротивното.