„Исуши си ја косата, ќе настинеш“ и „облечи чорапи – не шетај бос на студот“ – ова се совети што повеќето од нас ги слушаат уште од детството. Лекарите се согласуваат дека студеното време само по себе не предизвикува настинка, но некои истражувања сугерираат дека овој стар совет сепак има одредена основа.
Влажната коса не може да предизвика настинка, бидејќи настинките се предизвикани од вируси; сепак, истражувањата покажуваат дека ниските температури можат да ги ослабат одбранбените механизми во носот, доколку вирусот е веќе присутен.
Што е мит
Настинките се предизвикани од вируси, најчесто риновируси. Без вирус, нема настинка – без разлика колку ви е влажна косата или колку студено чувствувате.
„Влажната коса не е причина за настинка“, објасни д-р Метју Голдман, специјалист по семејна медицина, за „Кливленд клиник“ (Cleveland Clinic). За да се разболите, мора да дојдете во контакт со вирус или друг микроорганизам.
Што е вистина
Ниските температури можат да му олеснат на вирусот, кој веќе се наоѓа во вашиот нос, да се развие. Три истражувања го потврдуваат ова.
Во 2005 година, научници од Универзитетот во Кардиф, Обединетото Кралство, поделиле 180 здрави лица во две групи. Едната група ги држела стапалата во ладна вода, додека другата не.
Во текот на следните четири до пет дена, 13 од 90-те лица со изладени стапала пријавиле дека настинале, во споредба со пет од 90-те лица во другата група. Авторите претпоставуваат дека некои од овие лица веќе носеле вирус, а студот ги ослабел нивните одбранбени механизми, овозможувајќи појава на симптоми. Во 2015 година, истражувачи од Универзитетот Јејл во САД откриле дека вирусот што предизвикува обична настинка се размножува поефикасно на 33°C – температурата во носот – отколку на 37°C, што е температурата во внатрешноста на телото.
Имунолошкиот одговор, исто така, бил послаб при пониски температури. Бидејќи истражувањето било спроведено врз клетки од глувци, авторите го сметаат за показател, а не за конечен доказ кога станува збор за луѓето. Во 2022 година, тим од „Mass Eye and Ear“ во Бостон – институција поврзана со Харвард – објави дека студениот воздух ги ослабува природните одбранбени механизми на носот. Кога температурата во внатрешноста на носот ќе опадне за околу пет степени, се намалува бројот на ситните честички што носот ги ослободува за да ги „пресретне“ вирусите.
Според KSL, кај четири лица кои вдишувале воздух со температура од приближно 4°C во текот на 15 минути, ова намалување достигнало речиси 42 проценти. Поголемиот дел од истражувањето било спроведено врз примероци од ткиво во лабораториски услови.
Зошто почесто настинуваме во зима
Покрај самото студено време, во текот на зимата поминуваме повеќе време во затворени простории, каде што вирусите полесно се пренесуваат од човек на човек. Според „Cleveland Clinic“, намалената изложеност на сончева светлина и пониските нивоа на витамин Д, исто така, може да влијаат врз имунитетот, иако тоа сè уште не е потврдено.
Што навистина помага
Најефективните мерки се оние што го намалуваат контактот со вируси: редовно миење на рацете, проветрување на затворените простории и избегнување близок контакт со луѓе кои се настинати. Носењето топла облека и одржувањето на косата сува секако не штетат, а овие навики можат да му помогнат на носот да ги одржи своите природни одбранбени механизми.
Сепак, доколку претпочитате да спиете со влажна коса, лекарите од „Cleveland Clinic“ укажуваат на еден друг проблем. Топлиот и влажен скалп врз перницата може да поттикне развој на габички и бактерии.