Во подножјето на планините Хелан, во кинескиот град Јинчуан, се наоѓаат царските гробници на Западна Сја – локалитет впишан на Листата на светско наследство на УНЕСКО во јули 2025 година.
Овој фасцинантен комплекс ги привлекува посетителите со својата необична архитектура и импресивен, донекаде суров пејзаж. Монументалните градби – кои на многумина ги потсетуваат на мистериски скривалишта на НЛО – сведочат за една древна, речиси заборавена цивилизација.
Долго време, овие необични градби среде пустината Гоби изгледале само како мистериозни насипи од набиена земја. Нивниот вистински идентитет останал непознат сè до 1930-тите години, кога еден пилот ги забележал и направил фотографии од воздух. Археолошките истражувања започнале во 1972 година.
Комплексот опфаќа девет царски мавзолеи, 271 гробница на поединци од понизок ранг, архитектонски комплекс на север и 32 градби наменети за заштита од поплави. Некрополата зафаќа површина од речиси 40 квадратни километри и, според УНЕСКО, по својата големина често се споредува со познатите гробници на династијата Минг во Пекинг.
Овие неверојатни градби биле изградени од Тангутите, народ кој во 1038 година ја основал државата Сји Сја – позната и како Западна Сја.
Во тоа време, оваа држава контролирала витални трговски патишта долж Патот на свилата. Покрај Тангутите, на оваа територија живееле и други народи, вклучувајќи ги Хан Кинезите, Ујгурите и Тибетанците. Империјата постоела речиси два века, сè додека во 1227 година не била уништена од монголските војски предводени од Џингис Кан – настан што довел до губење на значителен дел од пишаната историја на овој народ.
Архитектура што потсетува на источни пирамиди
Она што ги прави царските гробници на Си Сја (Xi Xia) особено впечатливи е изгледот на главните мавзолеи. Поради ерозијата и забот на времето, овие некогаш раскошни, повеќекатни градби – кои првично имале покриви обложени со глазирани ќерамиди – денес наликуваат на монументални конусни насипи.
Нивното масивно јадро, изградено од набиена земја, се стеснува кон врвот, создавајќи форма слична на пирамида.
Поради својот необичен изглед, овие градби добиле интересни прекари, а локалното население со векови им припишува мистични својства. Интересно е тоа што архитектурата на мавзолеите комбинира влијанија од кинеските династии Танг и Сонг со карактеристични будистички елементи и традиционалните погребни обичаи на Тангутите.
За време на археолошките ископувања се откриени повеќе од 7.000 различни артефакти. Камени статуи, декоративни елементи, остатоци од скулптури на Буда и фрагменти од камени плочи со натписи на заборавеното тангутско писмо, постепено откриваат детали за животот и верувањата на оваа древна цивилизација.
Со вклучувањето на овој импресивен локалитет на Листата на светско наследство на УНЕСКО во јули 2025 година, Царските гробници на Западна Сја добија заслужено меѓународно признание.
Иако сè уште кријат многу тајни – а идентитетот на некои од владетелите останува непознат – овие уникатни градби продолжуваат да ги фасцинираат експертите и патниците од целиот свет.