Првутот е чест проблем со скалпот кој предизвикува чешање и лупење, а е предизвикан од неколку фактори како што се габи, стрес, лоша нега и исхрана.
Првутот е многу чест проблем со скалпот кој ги засега голем број луѓе, а се манифестира со појава на мали бели или жолтеникави снегулки кои паѓаат од скалпот и остануваат на косата и облеката. Иако не е сериозен здравствен проблем, може да предизвика непријатност, чешање и иритација на скалпот.
Најчести причини за првут се сува или претерано мрсна кожа, зголемена репродукција на габата Malassezia, стрес, хормонални промени, лоша исхрана и неправилна нега на косата. Појавата на првут може да се влоши и од кожни заболувања како што се егзема и псоријаза, како и нередовно миење и чешлање на косата.
Сувиот првут обично се појавува во форма на мали бели снегулки, додека масниот првут е жолтеникав и често е придружен со зголемена маснотија на скалпот. Неправилната хигиена, агресивните шампони и производи за стилизирање можат дополнително да го иритираат скалпот.
Постојат неколку природни начини кои можат да помогнат во борбата против првутот. Содата бикарбона ги отстранува мртвите клетки на кожата и ја регулира pH вредноста на скалпот, додека лимонот, благодарение на неговата лимонска киселина, има антигабично дејство. Јаболковиот оцет ја враќа рамнотежата на скалпот и го намалува развојот на микроорганизми, а кокосовото и маслиновото масло го хидрираат и смируваат иритираниот скалп.
Препаратите со масло од чајно дрво, рузмарин, морска сол и мајчина душица се сметаат и за корисни, бидејќи имаат антибактериски и антигабични својства. Некои користат и аспирин поради неговата салицилна киселина, која помага во отстранувањето на мртвите клетки и вишокот себум, додека пробиотските маски можат да придонесат за обновување на здравиот микробиом на скалпот.
За тежок или постојан првут, често се препорачуваат специјални шампони со состојки како што се кетоконазол, цинк пиритион, салицилна киселина, селен дисулфид или катран. Овие препарати се антигабични, го намалуваат лупењето на кожата и го ублажуваат чешањето.
Исхраната исто така игра важна улога. Недостатокот на цинк и витамин Б6 може да придонесе за првут, па затоа се препорачува да се консумира храна како риба, јајца, интегрални житарки, мешунки и јаткасти плодови.
За да се спречи првут, се препорачува редовно да се мие и чешла косата, да се избегнува употреба на премногу топла вода и груби производи и правилно да се грижите за скалпот. Ако првутот не исчезне или е придружен со силно чешање, црвенило и иритација, се препорачува да се посети дерматолог.