Колку минути на сонце ви се навистина потребни?
Некогаш, тенот се сметал за знак на здравје, а сончањето било речиси задолжителен дел од летото. Денес, знаеме дека сончевата светлина е важна за производство на витамин Д, но прекумерната изложеност на УВ зрачење го зголемува ризикот од изгореници од сонце, предвремено стареење на кожата и рак на кожата.
Колку сонце навистина ни е потребно? Одговорот не е ист за сите, бидејќи зависи од типот на кожа, местото каде што живееме, годишното време, времето од денот и интензитетот на УВ зрачењето.
Зошто ни е потребна сончева светлина?
Умерената изложеност на сончева светлина му овозможува на телото да произведува витамин Д, кој е важен за здравјето на коските и нормалната функција на мускулите. Недостатокот на витамин Д е почест кај луѓето кои поминуваат малку време на отворено, луѓето со потемна кожа и оние кои живеат во области со малку сончева светлина.
Сончевата светлина, исто така, игра улога во регулирањето на спиењето и расположението. Утринската светлина му помага на мозокот да препознае дека денот започнал, додека дневната светлина влијае на нашите биолошки ритми.
Ребека Мејсон, професорка по физиологија на Универзитетот во Сиднеј, објаснува дека соодветните нивоа на витамин Д му помагаат на телото да го намали воспалението, да одговори на патогени кои го напаѓаат телото и да го регулира имунолошкиот систем, така што тоа не ги напаѓа сопствените клетки.
Сончевата светлина може да влијае и на крвниот притисок. Кога UVA зраците ќе стигнат до кожата, тие го стимулираат ослободувањето на азотен оксид, што предизвикува ширење на крвните садови.
Колку сонце ни е потребно?
Не постои универзална количина на изложување на сонце. Луѓето со светла кожа имаат помалку време да произведат витамин Д, но исто така горат побрзо. Луѓето со потемна кожа обично можат да останат на сонце подолго пред да се случи оштетување, но им треба повеќе UVB зрачење за да произведат иста количина на витамин Д.
Мејсон советува дека кога станува збор за производство на витамин Д, треба да се изложуваме „малку и често“ на сонце, што значи кратки, но редовни сесии кога UVB зрачењето е доволно силно.
За луѓето со светла кожа, ова може да значи неколку минути изложување на сонце на голема површина на кожата повеќето денови од неделата, додека за луѓето со потемна кожа може да потрае значително подолго.
Сепак, количината на изложеност што ви е потребна зависи и од тоа каде живеете и од УВ индексот. Кога УВ зрачењето е многу силно, ризикот од оштетување на кожата брзо се зголемува.
Луѓето со многу светла кожа, луѓето со голем број бенки, оние со лична или семејна историја на меланом и луѓето што земаат лекови што влијаат на имунолошкиот систем треба да бидат особено внимателни.
„Подобро е да се изложи поголема површина на кожата за пократок временски период и тоа да се прави почесто, отколку да се изложува поголема површина на кожата подолг временски период, поретко“, советува Мејсон за Би-Би-Си.
Кога сонцето станува штетно?
Подолгото изложување на сонце не значи повеќе витамин Д, но го зголемува количеството на УВ зрачење на кое е изложена вашата кожа. Ова може да доведе до изгореници од сонце, промени во пигментацијата, предвремено стареење на кожата и зголемен ризик од рак на кожата.
UVB зраците играат клучна улога во производството на витамин Д, но тие се исто така главна причина за изгореници од сонце и важен фактор на ризик за рак на кожата. UVA зраците продираат подлабоко во кожата и придонесуваат за предвремено стареење, но исто така придонесуваат за развој на рак на кожата.
Затоа, самото потемнување не е знак на здравје. Всушност, тоа е реакција на кожата на UV зрачењето.
Како можеме да се заштитиме?
Кога сонцето е силно, најдобро е да барате сенка, да носите лесна облека што ја покрива кожата, шапка и очила за сонце. Крем за сончање со соодветен заштитен фактор треба да се нанесува на деловите од кожата што не се покриени со облека.
Продолженото изложување на директна сончева светлина треба да се избегнува, особено околу пладне, кога UV зрачењето е најсилно.
Не треба да претерувате ниту со додатоци во исхраната. Високите дози на витамин Д можат да доведат до зголемување на нивото на калциум во крвта, што во сериозни случаи може да ги оштети бубрезите и срцето.
Колку сонце е „вистинската количина“?
Наједноставниот одговор е – не премалку, но не и премногу.
Не мора целосно да го избегнувате сонцето, но неконтролирано изложување не е добра идеја. За некои луѓе, неколку минути се доволни, додека за други може да потрае подолго. Типот на кожа, УВ индексот, годишното време и местото каде што живеете играат улога.
Затоа, стручниот совет да се сончате „малку и често“ има повеќе смисла отколку да се обидувате да се сончате што е можно подолго во еден ден.